نظارت بر اجرای ساختمان

نظارت بر اجرای ساختمان چیست؟

نظارت بر اجرای ساختمان در بند ۱-۳۱ مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری) چنین تعریف شده است:

مجموعه خدماتی که توسط ناظر ساختمان برای حصول اطمینـان از انطبـاق عملیـات ساختمانی و تاسیساتی با مشخصات مندرج در پروانه ساختمان، نقشه ها، محاسـبات و مشخصـات فنـی منضم به آن براساس مقررات ملی ساختمان و اصول مهندسی و رعایت ضوابط ایمنی و حفاظت کارگـاه ساختمان انجام می پذیرد.

بنابراین اولین کار در زمینه احداث ساختمان دریافت نقشه های طراحی و پروانه ساختمانی می باشد.

مالک ساختمان برای این کار ابتدا باید به دفاتر نظام مهندسی مراجعه کند تا نقشه های سازه، معماری، تاسیسات الکتریکی و تاسیسات مکانیکی برای او طراحی شود و سپس با در دست داشتن نقشه های تایید شده توسط مهندسان طراح به واحد شهرسازی شهرداری مراجعه نماید تا نسبت به صدور پروانه ساختمانی اقدامات لازم صورت گیرد. شروع عملیات نظارت بر اجرای ساختمان پس از صدور پروانه ساختمان می باشد.

هدف از نظارت بر اجرای ساختمان

هدف از نظارت بر اجرای ساختمان هدفمند نمودن و نظام مند سازی رویه های ساخت و ساز در احداث ساختمان ها می باشد. نظارت بر اجرای ساختمان به منزله مدیریت مراحل ساخت و ساز ساختمان در تمامی مراحل از مرحله خاکبرداری تا مرحله اسکان در آن ساختمان می باشد.

اهداف فراوان و متعددی را می توان برای نظارت بر اجرای ساختمان عنوان کرد. در ادامه تعدادی از این اهداف را خاطر نشان می کنیم:

• نظارت بر اجرای کامل و دقیق نقشه های طراحی شده که به تایید مهندسان طراح رسیده است. در صورت مشاهده هرگونه مغایرت با نقشه ها، مراتب باید طی گزارش مکتوب به مراجع ذیصلاح از جمله شهرداری، راه و شهرسازی و نظام مهندسی شهر مربوطه اطلاع داده شود تا مطابق قوانین و مقررات اقدامات لازم را انجام دهند. بر همین اساس مطابق بند ۳-۶-۲ مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری) شهرداری ها و سایر مراجع صدور پروانه ساختمان برای ساختمان هایی که طبق تشخیص ناظر و تایید سازمان نظام مهندسی ساختمان استان، مقررات ملی ساختمان در آنها رعایت نشده باشد، تا زمان رفع نقص، پایان کار صادر نخواهند نمود
• نظارت بر ایمنی و بهداشت کامل محل کار و آگاه نمودن کامل مالک یا مجری از قوانین ایمن سازی محل ساخت و ساز و کارگاه مد نظر مطابق مبحث ۱۲ مقررات ملی ساختمان.
• در صورت مشاهده مغایرت در نقشه های طراحی شده، هماهنگی لازم با مهندسان طراح صورت بگیرد.
• مشاوره و راهنمایی نمودن مالک و مجری در شرایطی که اختلاف نظر ما بین آنها وجود دارد.
• مشاوره و راهنمایی مالک جهت تهیه مصالح و مواد استاندارد مطابق استانداردهای موجود. بعنوان مثال راهنمایی جهت استفاده از تیرچه صنعتی یا تیرچه سنتی (دستی).

موارد بالا تنها نمونه هایی از اهداف نظارت بر اجرای ساختمان می باشند. مورد بسیار مهم دیگری که می توان به آن اشاره کرد این است که معمولاً مالکین دارای اطلاعات کافی و وافی در مورد ساخت و ساز در تمامی زمینه های عمرانی، معماری و تاسیسات الکتریکی و مکانیکی نمی باشند.

بنابراین استفاده از مهندسان ناظر جهت نظارت بر اجرای ساختمان می تواند به عنوان برگ برنده مالک تلقی شده و مهندسان ناظر می توانند با ارائه راهکار و مشاوره های کافی به مالک او را از سردرگمی نجات دهند.

مسئولیت نظارت بر اجرای ساختمان بر عهده چه شخص یا اشخاصی می باشد؟

هر پروژه ساختمانی که تهیه نقشه های طراحی آن بر عهده سازمان نظام مهندسی باشد مسئولیت نظارت بر اجرای ساختمان بر عهده مهندسان ناظر عضو سازمان نظام مهندسی می باشد.

اما مهندسان ناظر چه اشخاصی می باشند؟

مهندس ناظر به شخص حقیقی و یا حقوقی گفته می شود که دارای پروانه صلاحیت نظارت باشد و شخصی دارای این پروانه می باشد که در آزمون های ورود به حرفه نظام مهندسی قبول شده باشد و دوره های کارآموزی مناسب با رشته خود را گذرانده باشد.

مطابق آئین نامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان ناظر شخص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه اشتغال بکار در یکی از رشته های موضوع قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان است که بر اجرای صحیح عملیات ساختمانی در حیطه صلاحیت مندرج در پروانه اشتغال خود نظارت می نماید. عملیات اجرایی تمامی ساختمانهای مشمول ماده ۴ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان باید تحت نظارت ناظر انجام پذیرد.

جهت اخذ مشاوره رایگان از کارشناسان شرکت فنی و مهندسی  پایانکار  در خصوص نظارت بر اجرای ساختمان تماس بگیرید.

برای نظارت بر اجرای ساختمان نیاز به پنج نفر مهندس پروانه دار در رشته های نقشه برداری، عمران، معماری، برق و مکانیک می باشد و هر کدام از این مهندسان در حیطه کار خود مسئول نظارت بر اجرای ساختمان می باشند. (به منظور ایجاد همـاهنگی در کارهـای نظـارت نـاظران حقیقـی و حقـوقی رشـته هـای مختلـف ساختمان و ارسال گزارش های مراحل اصلی کار حاصل از بازدیـدهـای مکـرر نـاظران از عملیـات اجرایـی ساختمان به مرجع صدور پروانه ساختمان و سازمان استان، که باید براسـاس شـرح خـدمات مهندسـان رشته های ساختمان انجـام پذیرد، معمولاً از بین مهندس ناظر عمران و مهندس ناظر معماری یک نفر بعنوان ناظر هماهنگ کننده انتخاب می شود تا در مواقع ضروری هماهنگی لازم بین تمامی ناظران به درستی انجام شود).

انتخاب مهندسان ناظر معمولاً توسط دفتر نظام مهندسی و بر اساس میزان کارکرد و ظرفیت مهندسان و از بین مهندسانی که پروانه آنها دارای اعتبار باشد، صورت می گیرد. یکی از شرایط انتخاب مهندس ناظر آن است که مهندس ناظر حتماً باید در شهر محل اجرای پروژه مقیم و ساکن باشد چرا که در هر مرحله ای از کار ممکن است نیاز باشد که در محل اجرا حضور داشته باشد.

مهندسان ناظر باید در حین اجرای پروژه به صورت مستمر از محل بازدید نمایند و موارد مورد نیاز را به اطلاع مالک و یا مجری ساختمان برسانند. در ادامه به تفکیک مواردی از مسئولیت های هر یک از مهندسان ناظر شرح داده می شود.

مسئولیت های مهندس ناظر نقشه برداری جهت نظارت

اولین مهندس ناظری که جهت نظارت بر اجرای ساختمان باید کار خود را شروع کند مهندس ناظر نقشه بردار می باشد که باید گوشه های زمین را با دوربین نقشه برداری مشخص کند تا در هنگام خاکبرداری از تجاوز به حریم زمین های مجاور جلوگیری شود. برخی از وظایف مهندس ناظر نقشه بردار به شرح زیر می باشند:

• پیاده سازی و مشخص نمودن محدوده زمین جهت احداث ساختمان با استفاده از دوربین نقشه برداری.
• نظارت کامل بر خاکبرداری با استفاده از دوربین نقشه برداری.
• نظارت بر اجرای ستون ها و کدهای ارتفاعی طبقات.
• و موارد دیگر … .

مسئولیت های مهندس ناظر عمران جهت نظارت بر اجرای ساختمان

همزمان با حضور مهندس ناظر نقشه بردار در محل اجرای ساختمان مهندس ناظر عمران یا سازه نیز باید در محل حضور داشته باشد تا به کمک مهندس نقشه بردار بتوانند راهنمایی ها و مشاوره های لازم را جهت شروع عملیات خاکبرداری و گود برداری به مالک ارائه بدهند.

بنابراین دومین مهندس ناظری که کار خود را جهت نظارت بر اجرای ساختمان شروع می کند مهندس ناظر سازه و عمران می باشد. برخی از وظایف مهندس ناظر عمران به شرح زیر می باشند:

• کنترل و نظارت بر رعایت قوانین ایمنی و بهداشت محل اجرای کار.
• نظارت کامل بر اجرا و مهار سازه نگهبان در مکان هایی که ضروری می باشد.
• کنترل و نظارت بر نمره و اندازه و تعداد میلگردهای استفاده شده در ستون ها و سقف ها.
• نظارت کامل بر اجرای فونداسیون ساختمان از جمله ارتفاع مناسب اجرای آن و تعداد میلگرد استفاده شده در آن.
• نظارت کامل بر محل اجرای دیوارهای برشی.
• نظارت بر اجرای ریشه های پاگردهای راه پله و اجرای دو شبکه ای آنها.
• نظارت بر اجرای درست آویز ها جهت جلوگیری از بیرون زدن تیرچه ها هنگام بتن ریزی.
• راهنمایی اکیپ های اجرایی جهت اجرای مناسب درز انقطاع.
• نظارت بر اجرای کامل سنجاقی ها و خاموت ها در ستون ها و اتکا و منفی ها در سقف ها.
• نظارت بر جوش کامل اسکلت های فلزی و محل قرار گیری پلیت ها.
• نظارت و کنترل اجرای بادبندها
• نظارت بر نوع آهن و تیرچه مورد استفاده در سازه فلزی.
• نظارت بر اجرای عرض راه پله و شیب شمشیری آن.
• هماهنگی با شرکت سازنده آسانسور هنگام اجرای فونداسیون چاله آسانسور
• ارائه گزارش های کامل و دقیق از مراحل اجرایی ساختمان.
• و موارد بسیار دیگر… .

مسئولیت های مهندس ناظر معماری جهت نظارت بر اجرای ساختمان

پس از اجرای اسکلت فلزی یا بتنی ساختمان، نوبت به دیوارچینی و تیغه چینی و نبشی کشی ساختمان می رسد که از این مرحله به بعد کار مهندس ناظر معماری شروع می شود.

البته ناگفته نماند که در پاره ای مواقع همزمان با مهندس ناظر سازه، مهندس ناظر معماری نیز باید جهت نظارت بر اجرای ساختمان در صحنه حضور داشته باشد. برخی از وظایف مهندس ناظر معماری به شرح زیر می باشند:

• کنترل و نظارت بر رعایت قوانین ایمنی و بهداشت محل اجرای کار.
• کنترل محدوده و عمق پی کنی
• نظارت بر تعبیه داکت تاسیسات الکتریکی و مکانیکی
• نظارت بر ابعاد نورگیرها و داکت ها.
• کنترل ابعاد درب ها و پنجره ها و ارتفاع نصب پنجره ها.
• نظارت بر عایق کاری مناسب مکان هایی که نیاز به عایق دارند.
• نظارت بر اجرای چاهک آسانسور و محل نبشی گذاری برای آن.
• رعایت ارتفاع طبقات و ابعاد و ضخامت دیوارها و تیغه ها.
• نظارت کامل بر نرده گذاری راه پله ها و تراس ها.
• نظارت بر جهت، عرض و شیب راه پله.
• نظارت کامل جهت استفاده از مصالح استاندارد.
• کنترل زاویه باز شدن تمامی درب ها.
• نظارت بر تمامی عملیات نازک کاری.
• نظارت بر اجرای نمای ساختمان مخصوصاً اسکوپ کردن سنگ ها.
• ارائه گزارش های کامل و دقیق از مراحل اجرایی ساختمان.
• و بسیاری موارد دیگر… .

مسئولیت های مهندس ناظر مکانیک جهت نظارت بر اجرای ساختمان

پس از آنکه اسکلت ساختمان پیاده سازی شد و مراحل دیوارچینی و سفت کاری ساختمان اجرا شد نوبت به اجرای سیستم گرمایشی و سرمایشی و لوله کشی تاسیسات آب و فاضلاب می رسد.

نظارت دقیق بر این مرحله از ساختمان بر عهده مهندس ناظر مکانیک می باشد. برخی از وظایف مهندس ناظر مکانیک به شرح زیر می باشند:

• کنترل و نظارت بر رعایت قوانین ایمنی و بهداشت محل اجرای کار.
• بررسی و تطابق نقشه اجرایی با آنچه که اجرا شده است.
• ارائه توضیحات لازم به استادکار ساختمان قبل از شروع
• نظارت بر نحوه کانال گذاری کولر ها و اجرای سیستم تهویه ساختمان.
• نظارت بر لوله کشی تاسیسات حرارتی و برودتی (شوفاژ، پکیج و …) و سیستم آب و فاضلاب ساختمان.
• مشاوره و راهنمایی مالک جهت خرید لوله ها و شیرآلات مناسب و استاندارد.
• نظارت کامل بر نصب کابین آسانسور و تجهیزات آن.
• نظارت بر لوله کشی گاز
• ارائه گزارش های کامل و دقیق از مراحل اجرایی ساختمان.
• جلوگیری از جای گذاری هرگونه لوله در مسیرهای درز انقطاع
• و بسیاری موارد دیگر … .

مسئولیت های مهندس ناظر برق جهت نظارت بر اجرای ساختمان

بدون وجود کنتور برق و تاسیسات الکتریکی عملاً کار ساختمان ناتمام باقی می ماند چرا؟ چون تمامی تجهیزاتی که در ساختمان نصب می شوند نیاز به برق و روشنایی دارند.

اجرای سیستم روشنایی و رنگ و لعاب دادن به ساختمان معمولاً بعد از اجرای تاسیسات مکانیکی یا همزمان با آن  شروع می شود. وظیفه نظارت بر این مرحله از ساختمان بر عهده مهندس ناظر برق یا تاسیسات الکتریکی می باشد. برخی از وظایف مهندس ناظر برق به شرح زیر می باشند:

• کنترل و نظارت بر رعایت قوانین ایمنی و بهداشت محل اجرای کار.
• بررسی و تطابق نقشه اجرایی با آنچه که اجرا شده است.
• ارائه توضیحات لازم به برقکار ساختمان قبل از شروع.
• نظارت بر کنده کاری و ایجاد شیار جهت جای گذاری لوله ها و قوطی ها. همواره مسیر لوله گذاری باید به صورت عمودی یا افقی باشد و از ایجاد مسیرهای مورب جلوگیری شود.
• نظارت و کنترل شماره سیم های استفاده شده در ساختمان
• جلوگیری از استفاده از لوله های خرطومی.
• نظارت و کنترل اجرای کامل همبندی در زمان اجرای اسکلت سازه ساختمان. لازم به توضیح است با توجه به اینکه معمولاً مالکان ساختمان در مرحله اجرای سازه به مهندسان ناظر برق اطلاع رسانی نمی کنند لذا وظیفه مهندس ناظر هماهنگ کننده می باشد که در این مرحله حتما مهندس ناظر برق را در جریان کار قرار بدهند.
• نظارت بر اجرای سیستم اتصال زمین (چاه ارت) و کنترل شناسنامه ارت ساختمان.
• راهنمایی مالک جهت خرید تجهیزات استاندارد
• کنترل جریان فیوزهای استفاده شده و تاکید بر استفاده از کلید محافظ جان.
• ارائه گزارش های کامل و دقیق از مراحل اجرایی ساختمان.
• و بسیاری موارد دیگر …