طراحی روف گاردن

روف گاردن ( Roof Garden )

روف گاردن که با نام هایی همچون بام سبز ، بام باغ و فضای سبز روی پشت بام نیز شناخته می شود ، به مکانی اطلاق می شود که در آن فضای سبز در بستری غیر از سطح خاک و زمین ایجاد شده است.

به بیان ساده تر روف گاردن یا بام سبز محلی است که ارتفاعی بالاتر از سطح زمین دارد و کشت گیاه در بستر آن صورت می گیرد. حال این محل می تواند پشت بام ، کف لابی ساختمان یا کف حیاطی که سقف پارکینگ را تشکیل می دهد و… باشد.

برای پوشش دهی گیاهی این نوع بام ها نیاز است تا از گیاهانی مناسب با محیط استفاده شود. یعنی گیاهانی که بتوانند با کم آبی، بی آبی، یخ زدگی، خشکی و عوامل اقلیمی‌ و آب و هوایی سازگار باشند. طراحی روف گارد از جمله موارد مهم برای اجرای این بام در سازه تان می باشد.

در همین رابطه بخوانید: روف گاردن چیست؟

طراحی روف گاردن

 طراحی روف گاردن به مساحت قابل ساخت یک پروژه افزوده، و مکان جدیدی برای اجتماع درون محیطی فراهم می آوردو نیازمند اخذ مجوز لازمه برای طراحی واجرای ان می باشد.

که این امر در سالهای اخیر با توجه به ارائه راهکار اجرایی مناسب، مورد توجه مهندسین مشاور، معماران و سازندگان در صنعت ساختمان کشورمان گردیده است.

در طراحی روف گاردن و ساخت باغ بام، المان های مختلفی چون انواع آبنما، آلاچیق و پرگولا، گلدان های پرتابل یا ثابت با فضای سبز مناسب، چمن های طبیعی و مصنوعی، نیمکت با چوب های اشباع، باربیکیو آشپزخانه های صحرایی و گاهی حتی بنا به سفارش مشتری جکوزی، استخر های فایبر گلاس و محل هایی جهت آفتاب گرفتن، مورد استفاده قرار می گیرد و فضایی کاملا مطابق با خواسته مشتری فراهم می شود.

پیدایش روف گاردن!

باغچه های زیبای پشت بام یا همان روف گاردن ، برای اولین بار در کشور آلمان پدیدار شدند.  باید گفت که در کشور آلمان اکثر قریب به اتفاق ساختمان ها دارای روف گاردن می باشند. این پشت بامهای سبز در آلمان رواج زیادی دارند و حدودا ده درصد از ساختمان های آن دارای باغ بام هستند.

پس از آن بام های سبز در ایالات متحده آمریکا نیز رواج پیدا نموده و می توان مثالی از مشهورترین آنها که در تالار شهر شیکاگو وجوده دارد؛ نام برد. تالار شهر شیکاگو دارای بام سبزی بسیار سرسبز و زیبا می باشد، که به واسطه پوشش گیاهی سرسبزش دمای این ساختمان نسبت به ساختمان های قدیمی که فاقد این نوع  باغچه روی بام هستند ۲۵ درجه سانتیگراد پایین تر یا به عبارتی خنک تر است که این خود یک مزیت بزرگ و لذت بخش محسوب می شود.

 طراحی انواع روف گاردن به همراه مشاوره رایگان و ارائه نمونه کار توسط شرکت فنی مهندسی پایانکار

حالا باید بگوییم که چرا به پیدایش روف گارن اشاره کردیم. زیرا که تصورات اشتباهی وجود دارد که روف گاردن دارای معایبی است و طراحی و افزودن آن به سازه شما آسیب می رساند و حتی بعضی ها فکر می کنند که خطرناک است. حال به بررسی برخی از این باور ها می پردازیم:

الف- باغ بام ها مستعد نشت هستند.

باید گفت که  شواهد کمی وجود دارد که روف گاردن را به نشتی پیوند دهد. واقعیت این است که باغ بام از غشای ضد آب سقف یک ساختمان محافظت می کند و آنرا از تابش نور ماوراء بنفش که باعث زنگ زدگی می شود در امان نگاه می دارد. به طور خلاصه، اگر به درستی نصب شود، باغ بام ها می توانند عمر سقف ساختمان را طولانی کنند و نه اینکه با نشتی باعث خسارت شوند.

ب-روف گاردن در ساختمانهای قدیمی قابل استفاده نیست.

بله، درست است که  بام بر روی انواع متعدد و در عین حال محدودی از سقف ها قابل اجرا می باشد و بله هرچند در ساختمان های جدیدتر، می توان ویژگی هایی چون قابلیت تحمل وزن این بام ها  را نیز درنظر گرفت.  اما نا امید نشوید. باید بدانید که برخی از ساختمانهای قدیمی نیز قابلیت تحمل وزن اضافه را دارند و حتی در غیراین صورت، با اضافه کردن بخش های پشتیبان نیز، میتوان این قابلیت را افزود و بله ، هیچ کاری غیر ممکن نیست.

پ- آبیاری روف گاردن برای تمام گیاهان اجباری و سخت است.

خیر. اینطور نیست! درست است که آبیاری از جمله نیازهای اصلی در تمامی دیوارهای سبز، روف گاردن و اکثر سقف و نماهای سبز است؛ با این وجود میتوان سقف های سبز بدون نیاز به آبیاری ایجاد کرد. با اینکه این کار باعث کاهش گونه های قابل استفاده و منفعت های آن از جمله سرمایش در تابستان و زیبایی های سقف های سبز می شود اما همچنان از سقف ایزوگام و خالی از هر گونه گل و گیاه و مرده ای بهتر است.

ت- باغ های پشت بام گران و پرهزینه و باکیفیت بالا هستند.

اگر که شما نمی دانید از کجا شروع کنید و چطور، مسلما ایجاد یک باغ بام پرهزینه به نظر می رسد. به همین دلیل مشاوره ای از متخصصان، معماران، طراحان منظر، محوطه سازی و مهندسان سازه، لازم است. آنها می توانند برای کوتاه مدت و بلند مدت بهترین و اقتصادی ترین ایده ها و راه حل های طراحی باغ بام را  متناسب با بودجه شما ارائه دهند.

 با توجه به ویژگی های محیط، هنگام طراحی منظر، محوطه سازی یا فضای سبز باید انواع گیاهان فصلی را درنظر بگیرید، تا سیستم های بستر و زهکشی مورد استفاده تعیین شود. متخصصان به احتمال زیاد بسترهای ضخیم تری را به شما پیشنهاد می کنند که می توانند آب بیشتری جذب کنند و سیستم زهکشی ای که بتواند آب را ذخیره کرده و آن را در هوای گرم تر آزاد کند. به این ترتیب، نیاز آبیاری بسیار کاهش می یابد و در نتیجه؟ هزینه کمتر، چشم انداز زیباتر.

انواع روف گاردن و اجرای آنها

روف گاردن گسترده

در این نوع بام باغ از گیاهانی با رشد ریشه های کوتاه استفاده می شود و  آنها باید قابلیت رشد در خاک با عمق کم را داشته باشند.

روف گاردن متمرکز

در این نوع باغ سبز از گیاهانی با عمق ریشه زیاد و حداقل ۳۰ سانتی متری استفاده می گردد. از مزایای این نوع بام باغ می توان به آزادی کامل در انتخاب نوع گیاهان اشاره کرد. هر نوع گیاهی حتی انواع هندوانه، توت فرنگی و حتی گیاهان دارویی مانند پونه، اسطوخودوس در این نوع بام ها  قابل کاشت می باشند.

چگونگی اجرای روف گاردن به صورت متمرکز

مراحل زیر ساخت کف:

با توجه به اینکه در این روش آب باران یا آبهای اضافی ناشی از آبیاری به صورت مسقیم بر روی کف جاری و از طریق انواع  گاتر و کف شور ها به سمت خارج از بام هدایت  و جاری می شوند، در نتیجه یکی از مهمترین نکته ها و نگرانی ها در این روش است که همان  آب بندی سقف می باشد.

 و نکته دیگری که در اجرای بسیاری از بام های سبز به آن توجه نمی شود، ریشه گیاهان است. مخصوصا بعضی از گیاهان وحشی که امکان رشد ریشه ی آنها بصورت عمودی و عبور آنها از دیواره ها و یا عبور آنها حتی از عمق سقف طبقه  آخر می باشد. باید به نوع ریشه گیاهان هنگام طراحی طرح روف گاردن توجه کرد و  به همین علت در طراحی  نیاز است که حتما یک لایه ضد ریشه بر روی سقف اجرا گردد. بنابر نکات گفته شده تعدادی از مراحل زیر ساخت به شرح زیر می باشد:

۱- اجرای کف سازی، پوکه ریزی و شیب بندی باید با توجه به محل قرارگیری کف شورها به صورت بهینه انجام شود ، طوری که کمترین وزن به سقف متحمل شود.

۲- اجرای لایه آب بندی  نیز باید انجام بگیرد که می تواند به صورت ایزوگام حرارتی و یا پرایمر یا اپوکسی به صورت ملاتی باشد.

۳-  از دیگر نکات لازم الاجرا، اجرای لایه آنتی روت (ضد ریشه) که می تواند به صورت حرارتی و یا پرایمر یا اپوکسی های چند جزیی به صورت ملاتی باشد.

۴- اجرای لایه محافظ لایه ی آب بند و ضد ریشه نیز از دیگر مراحل کف سازی روف گاردن می باشد ، که می تواند موزاییک سنگ یا ملات جهت محافظت باشد. با توجه به اینکه امکان مسدود شدن کف شورهای بام و جمع شدن آب در فضای روف گاردن وجود دارد، می بایست همزمان با اجرای آب بندی کف به آب بندی دیواره ها نیز توجه نمود تا امکان نشت آب از ضخامت دیواره ها به طبقات پایین وجود نداشته باشد.

چگونگی اجرای روف گاردن گسترده

ابتدا باید بدانید که در این سیستم ، سطح گسترده و وسیعی از بام توسط پوشش گیاهی پوشیده می شود و لازم به ذکر است که این گروه بام سبز در کشورهای اروپایی به ویژه آلمان که بام‌های آنها صاف می‌باشد بسیار رایج است.
این نوع بام بعد از اجرای ایزولاسیون و زیرسازی مناسب بام و تعبیه خروجی آب سطح بام، جهت کاشت چمن آماده می شود. در این روش ، بام سبز به صورت یکنواخت و یکدست و با کمترین میزان بار در کل سطح بام به صورت یکسان اجرا می شود.
در اجرای این نوع بام سبز، بستر کاشتی گیاهان بین ۵ تا ۱۵ سانتی متر دارد. به همین دلیل، سبک بوده و بار محدودی را به ساختمان وارد می کند. از آنجایی که توزیع بار به صورت گسترده صورت می‌گیرد ، در نتیجه فشار کمتری را در محاسبات بار اعمال می‌نماید .
و با این اوصاف این بام مکان مناسبی جهت اجرای انواع کف پوش جهت پیاده روی می باشد. در روف گاردن گسترده معمولا  یک سطح سبز وسیع به لحاظ بصری و بدون کاربرد ایجاد می شود و بیشتر جنبه زیبایی و زیست محیطی دارد. چون عمق کاشت گیاه در این نوع بام بین ۵ تا ۱۵ سانتی متر بوده، از مبلمان فضای باز و آلاچیق و چتر استفاده نمی شود.

درواقع روف گاردن گسترده برای بام هایی است که ظرفیت تحمل بار پایینی داشته باشند اجرا می شود. از ویژگی‌های بارز  این بام سبزها هزینه کمتر طراحی و اجرا می باشد.

در همین راستا هزینه‌های نگهداری کمتری هم نسبت به سایر ساختارهای بام سبز دارند. این نوع بام سبز نیازمند حداقل تاسیسات و آبیاری بوده و در نتیجه باعث صرفه جویی در هزینه ها خواهد شد.

هزینه پایین اجرای بام سبز گسترده به دلیل عدم نیاز به تقویت سازه می باشد. از آنجایی که اغلب نیاز به اصلاح ساختار ساختمان ندارد، در نتیجه برای قرار گرفتن بر بام ساختمان­ های موجود، مناسب تر است.

مزایای روف گاردن

• روف گاردن با پوشش گیاهی خود مانع از هدر رفتن آب باران شده و حجم کمتری از این آب روانه  فاضلاب شهری شده و در نهایت بیشتر آن به خورد  اکوسیستم می رود.
•  این بام باغ  باعث کاهش آلودگی هوای شهری شده و کربن موجود در دود موجود در هوا را گرفته و به جای آن اکسیژن به محیط تحویل می دهد.
• حتی همانطور که قبلا اشاره کردیم مثل یک عایق حرارتی و دمایی در ساختمان عمل نموده، دمای هوا را گرفته و باعث خنک تر شدن محیط می شود .
• و اگر اگر محیط بالای بام سبز نیز با شیشه پوشانده شود می تواند انرژی خورشیدی را بگیرد و تولید انرژی نیز نماید.
• همچنین این باغچه های روی بام که بر روی یک عایق ایجاد شده اند و با پوشش گیاهی مناسبش  می توانند باعث افزایش عمر سقف نیز بشوند و از نظر زیبایی و طراوت بخشیدن به محیط نیز بسیار پسندیده می باشند.
• این پشت بام سبز کاهش چشمگیری در دمای ساختمان در فصل تابستان را منجر می شوند چرا که نور جذب شده توسط گیاهان صرف عمل فتوسنتز شده و نور کمتری به مصالح سنگی و قیری کف بام می‌رسد. همچنین در فصل زمستان به شکل یک عایق طبیعی  عمل کرده و مانع به هدر رفتن دمای ساختمان از پشت بام می‌شود.
• کاهش هزینه نگهداری از سقف و بالا رفتن ارزش ملک از دیگر مزایای روف گاردن می باشد.

معایب روف گاردن

• عواملی همچون مشکل در زهکشی، ته نشینی ذرات خاک، و نشست خاک و ایجاد گودال و همچنین ریشه دواندن گیاهان درون سقف، سنگین شدن سقف، سخت شدن سطح خاک و آسیب دیدن سطح صاف سقف را به دنبال داشته که از جمله معایب روف گاردن و ایجاد فضای سبز در بام های ساختمان ها می باشد.
• در مواردی گاهاً دیده شده که بالا بودن وزن سازه بامهای سبز بدلیل بالا بودن وزن ملزومات خاک و گیاهان کاشته شده بروی آن مناسب نبوده و با معیارهای سازه ای قابل قبول منافات دارد و باعث آسیبهایی می شود.

سخن آخر

در نهایت باید گفت با برشماری معایب ومزایای روف گاردن و معرفی انواع آن و چگونگی اجرای آنها شما هنگانی که تصمیم به طراحی روف گاردن گرفتید باید بدانید که حتما با متخصصین در این امر مشورت نموده و کار را آغاز کنید و ضمنا در این مقاله مشاهده کردید که با اندکی دقت و مقایسه می توان متوجه شد که مزایا و مهم تر از آن زیبایی روف گاردن به حدی است که با اجرای درست و نظارت مهندسان به سازه شما زیبایی دوچندانی بیفزاید.