تهیه نقشه ازبیلت یا چون ساخت

نقشه ازبیلت؛ تصویر صفر تا صد ساختمان احداث شده

نقشه ازبیلت (As Built) یا نقشه چون ساخت به نقشه هایی گفته می شود که پس از اجرا و ساخت مراحل کار ساختمانی از وضعیت موجود ساختمان استخراج و اقتباس می گردد و معمولاً با نقشه های اجرایی طراحی شده قبل از شروع عملیات ساختمانی متفاوت می باشد.

یک نقشه ازبیلت یا نقشه چون ساخت یک نقشه اصلاح شده است که توسط پیمانکار یا مهندسین طراح ایجاد می شود.

تعریف نقشه ازبیلت (As Built):

اگر یک تصویر یا عکس یا نقاشی بیان کننده هزار کلمه و جمله باشند، در یک پروژه ساخت و ساز، نقشه ازبیلت می تواند تصویری جامع و کامل از پروژه را به نمایش بگذارد.

بنابراین، نقشه ازبیلت یک فرآیند اساسی در یک پروژه می باشد، به ویژه برای حفظ چرخه حیات پروژه پس از پایان مراحل ساخت بسیار ضروری می باشند. پس در یک توصیف کلی می توان گفت که نقشه ازبیلت، تصویر صفر تا صد ساختمان احداثی را در دل خود جای داده است.

نقشه ازبیلت (As Built) یا نقشه چون ساخت به نقشه هایی گفته می شود که پس از اجرا و ساخت مراحل کار ساختمانی از وضعیت موجود ساختمان استخراج و اقتباس می گردد و معمولاً با نقشه های اجرایی طراحی شده قبل از شروع عملیات ساختمانی متفاوت می باشد. در واقع نقشه ازبیلت را می توان شناسنامه ساختمان قلمداد نمود که بدون آن پروژه و ساختمان مد نظر فاقد اعتبار کافی و لازم خواهد بود.

یک نقشه ازبیلت یا نقشه چون ساخت یک نقشه اصلاح شده است که پس از پایان یک پروژه ساخت توسط پیمانکار یا مهندسین طراح ایجاد می شود.

سفارش نقشه برداری و تهیه نقشه ازبیلت توسط تیم مهندسی محرب و با مناسب ترین قیمت در شرکت فنی و مهندسی پایانکار

این نقشه ها حاوی هر گونه تغییراتی هستند که در نقشه های اولیه در طی مراحل ساخت ایجاد شده اند و مشخصات دقیق ساختمان و ملک را همانطور که پس از اتمام به نظر می رسد، ارائه می دهند. این نقشه ها را می توان به عنوان مرجع اصلی برای مطالعه تغییراتی که در طول مراحل ساخت به وجود آمده، ذخیره کرد و در بازرسی های دوره ای آنها را مد نظر قرار داد.

مقایسه و تضاد بین مشخصات طراحی شده اولیه در مقابل طرح نهایی ساخته شده

نقشه ازبیلت معمولاً به عنوان نقشه های ضبط شده (record) و نقشه های خط قرمز (red-line) نیز شناخته می شوند. نقشه ازبیلت اسنادی هستند که امکان مقایسه و تضاد بین مشخصات طراحی شده اولیه در مقابل طرح نهایی ساخته شده را می دهند. این نقشه ها تمام تغییرات ایجاد شده در مشخصات و نقشه های کاری را در طی مراحل ساخت منعکس می کنند و ابعاد، هندسه و محل دقیق تمام عناصر کار انجام شده در قرارداد را نشان می دهند.

چرا باید نقشه ازبیلت تهیه شود؟

قبل از شروع هر کار و فرایندی باید بدانیم که هدف از انجام آن کار چیست و اصلاً فلسفه وجود نقشه ازبیلت چیست و چرا آنها را ایجاد می کنیم؟ و چه ضرورتی برای تهیه آنها می باشد؟ در ادامه به این دو سوال اساسی پاسخ خواهیم داد؟

همانگونه که می‌دانید، با استفاده از نقشه‌ چون ساخت یک پروژه ساختمانی کمیت کار و با استفاده از مشخصات فنی، کیفیت کار تعیین می‌شود که با بررسی آنها چگونگی عملکرد پیمانکاران مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

با پیچیدگی ساختمان ها و پیشرفته شدن فرایند ساخت و ساز آنها، مهندسان، پیمانکاران و مالکان به طور فزاینده ای برای اطمینان از صحت برنامه های نوسازی و مدیریت مداوم تاسیسات، به نقشه های استاندارد، از آنچه که در واقعیت ساخته شده است، نیاز دارند و در واقع این نقشه ها باید تمامی مراحل ساخت “زگهواره تا گور”! را شامل شوند.

تغییر و اصلاح بخش طبیعی و مورد انتظار از روند ساخت و ساز است. این تغییرات می تواند نتیجه اصلاحات لازم در نقشه برداری محل احداث پروژه، طراحی، متفاوت بودن شرایط ملک، در دسترس بودن مواد و مصالح، تغییرات درخواستی پیمانکار و … باشند.

قبل از شروع  عملیات ساختمانی نقشه اجرایی مربوط به سازه، معماری، تاسیسات مکانیکی و تاسیسات برقی در اختیار مالک (کارفرما) و یا پیمانکار مربوطه قرار می گیرد تا نسبت به دریافت مجوزهای ساخت در زمین مورد نظر از ارگان های مربوطه اقدام نمایند. پس از دریافت مجوزهای مربوطه مالک یا پیمانکار شروع به عملیات ساخت و ساز در محل می نمایند.

در حین اجرای عملیات ممکن است طراح و یا مالک در هر مرحله از کار (از پیاده سازی فونداسیون تا پایان عملیات ساختمانی) اصلاحات و تغییراتی را در نقشه های اجرایی ایجاد نماید.

از آنجایی که این تغییرات در نقشه های اجرایی موجود نبوده، برای جلوگیری از سردرگمی مهندسان طراح و همچنین خود مالک و حتی خریداران بعدی ساختمان در مراحل بعدی کار و یا حتی دریافت پایان کار ساختمانی از مراجع ذیربط، نسبت به ایجاد نقشه ازبیلت یا نقشه چون ساخت اقدام می نمایند.

پروژه‌های ساختمانی دارای پیچیدگی‌هایی هستند که باید درست مطابق برنامه پیش بروند تا ساختمان ایجاد شده نهایی مطلوب و مورد نظر پیمانکار و کارفرما باشد. غالباً، در هنگام ساخت و ساز شرایطی بوجود می آیند که پیمانکار یا مالک را مجبور می کند در نقشه های  اصلی تغییراتی ایجاد کند. یا ممکن است به مرور زمان ساختمان تحت چندین نوسازی و یا بهسازی قرار گرفته باشد، که هرگز به درستی مستند نشده و در نقشه های ساختمان ثبت نشده است.

به هر حال، یک نقشه ازبیلت در نظر گرفته شده است تا ابعاد و طرح فعلی ساختمان را مستند کرده و شرایط موجود را “به همان صورت که هست” نشان دهد. ارائه این نقشه ها بخشی از نتیجه گیری فرآیند مدیریت ساخت است و اغلب در آینده مفید واقع می شوند

نقشه چون ساخت به دلایل زیر در پروژه های ساختمانی ضروری می باشد:

الف) نقشه چون ساخت جزئیات دقیقی را درباره تغییرات انجام شده در هر مرحله موقت پروژه ارائه می دهند. این امر تجسم آسان مراحل آینده ، مشاهده عوارض و حل زود هنگام مسائل را تسهیل می کند.

ب) نقشه ازبیلت جزئیات نصب را در اختیار پیمانکار و مالک قرار می دهد تا در هرگونه اصلاحات بعدی سازه به آنها کمک کند.

پ) نقشه ازبیلت اسناد ارزشمند و بنیادی بوده و برای بهره­‌برداری، نگهداری و اصلاحات آتی پروژه بسیار مهم هستند.

جزئیات در نقشه های ازبیلت

همانطور که در بالا اشاره شد یک عکس هزار کلمه ارزش دارد و اگر این نکته را بخاطر بسپاریم، می توانیم بلافاصله جزئیات و اثربخشی ساخت و سازها را افزایش دهیم.

در حالی که ساخت و ساز به شدت به نقشه  متکی است ، اما نقشه همیشه نمی تواند همه آنچه را که عکس می تواند ثبت کند نمایش دهد. برای ترسیم یک تصویر دقیق از امکانات موجود در یک پروژه، هیچ چیزی بهتر از عکس های ساختمانی نیست. حالت خیلی بهتر زمانی است که عکس ها، حاوی داده های GPS ( سیستم موقعیت یاب جهانی) هستند چون جزئیات اضافی و بسیار ارزشمندی را برای نقشه ازبیلت  ارائه می دهند.

مهندس طراح یا پیمانکار مربوطه  می توانند از این داده ها برای دیدن محل دقیق قرار گرفتن عکس در یک نقشه  استفاده کنند، به ویژه برای مکان هایی که به سختی قابل دسترسی هستند بسیار مهم است.

بدون شک یکی از بزرگترین صنعت های کشور، صنعت ساختمان می باشد و این حوزه جزو بخش های زیرساختی کشور محسوب می شود و از آنجایی که یک ساختمان به عنوان محل آسایش و ایمنی هر فرد استفاده می شود، ساخت و ساز با کیفیت آن و نگهداری و تعمیر به موقع آن دارای اهمیت بالایی است.

بنابراین بسیار ضروری می باشد تا شرکت های پیمانکاری تعمیرکاری و نگهداری ساختمان در تمامی حیطه های ممکن وارد این صنعت شده و خسارات و ضررهای ناشی از عدم آگاهی مالکین را به حداقل برسانند. وجود نقشه چون ساخت می تواند به عنوان زیربنایی برای تدوین شرح خدمات ، شرح وظایف و شرایط احراز صلاحیت شرکت های پیمانکار نگهداری و تعمیرات ساختمان قرار گرفته و زمینه اشتغال زایی ، کاهش بیکاری ، ورود تامین کنندگان قطعات و تجهیزات مصرفی و غیره را فراهم نماید.

چرا که با وجود این نقشه ها، شرکت های پیمانکاری نگهداری ساختمان، توانایی بررسی مشکلات و معایب بوجود آمده برای ساختمان را خواهند داشت و دچار سردرگمی نخواهند شد.

چه زمانی می توان نقشه ازبیلت تهیه کرد؟

 نقشه ازبیلت معمولاً در حین ساخت از طرف پیمانکار و مجریان نادیده گرفته می شود زیرا فعالیت های بسیار زیادی در طی مراحل ساخت و ساز اتفاق می افتد و به بیان ساده، مستندسازی تغییرات اصلاً برای آنها بخش جالبی نخواهد بود چون پیمانکاران معمولاً دوست دارند تا کار را هر چه زودتر به اتمام برسانند.

این در حالی است که تهیه نقشه ازبیلت جهت پیاده سازی مراحل بعدی پروژه هم زمان بر خواهد بود و هم هزینه بر. پس از لحاظ اقتصادی هم برای آنها به صرفه نخواهد بود.

پس از اجرای تغییرات در هر مرحله از فرایند ساخت، مالک یا کارفرما می تواند درخواست خود را جهت تهیه نقشه ازبیلت به شرکت یا مهندس طراح تقدیم نماید.

اما معمولاً روال بدین صورت می باشد که پس از پایان هر مرحله از ساخت و قبل از شروع مراحل بعدی نقشه ازبیلت مراحل قبلی تهیه می شود تا مبنای تغییرات در مراحل بعدی مشخص شود.

بعنوان مثال پس از اجرای اسکلت سازه ساختمان و قبل از شروع عملیات معماری و دیوارچینی باید نسبت به تهیه نقشه ازبیلت سازه اقدام نمود. به همین ترتیب قبل از شروع عملیات تاسیسات مکانیکی و الکتریکی باید نسبت به تهیه نقشه ازبیلت معماری اقدام نمود و در انتهای کار باید نقشه ازبیلت تاسیسات مکانیکی و تاسیسات الکتریکی اقدام نمود.

ویژگی های مورد نیاز نقشه های ازبیلت

اگر پیمانکار تمام جزئیات توسعه پروژه را از ابتدا تا انتها مطالعه و ردیابی کند ، نقشه ازبیلت به طور کارآمدی ساخته می شوند. تغییراتی که در طرح اصلی ایجاد شده است، برای تکمیل موفقیت آمیز پروژه ضروری است.

برخی از ویژگی های مهم نقشه چون ساخت عبارتند از:

• 
  استفاده از خودکارهای رنگی در نقشه ها
• نقشه ازبیلت یا در طی مراحل ساخت یا پس از اتمام ساخت آماده می شود.
• تغییرات در حین ساخت در نقشه اصلی با خودکار یا ماژیک های رنگی مشخص می شود که در نهایت می تواند به تهیه نقشه چون ساخت کمک کند.
• تغییرات در نقشه های اصلی به صورت کتبی با تاریخ ، همراه با تمام انحرافات در طراحی، مکان، مواد و غیره توضیح داده می شود. عکس ها و نقشه هایی که قبل و بعد از یک اصلاح نشان داده می شوند می توانند به تهیه نقشه ازبیلت کمک کنند و به جلوگیری از سردرگمی های آینده کمک کنند. .
• در نقشه چون ساخت بهتر است از اختصارات استفاده نشود تا اطمینان حاصل شود که هر کسی که به نقشه نگاه می کند، فعالیت ساخت و ساز را درک می کند.
•  مقیاس نقشه چون ساخت مشابه مقیاس نقشه اصلی باشد تا بتوان بدون خطا آن را مقایسه و درک کرد.
• استفاده از برچسب ها و توصیف های روشن به جای عبارات مبهم
• این نقشه ها باید شامل تمامی تغییرات باشند، از جمله تغییرات در اندازه، مواد و مصالح ، ابعاد ، محل نصب ، ساخت و غیره.
• هرگونه تغییر، اعم از جزئی یا عمده، باید همراه با سابقه مصوبات درج شده در کنار تغییرات ارائه شوند. حتی جزئیات کوچکی مانند مصالح استفاده شده.
• اشاره به موانع پیش بینی نشده، و راه حل های در نظر گرفته شده برای آنها.
• ذکر تاریخ هایی که تغییرات ایجاد شده اند و نقشه ها توسط ذینفعان بررسی شده است.

• ثبت هرگونه تغییر ایجاد شده در نتیجه بازرسی نهایی
• پیوست کردن کلیه نقشه ها و ضمائم مرتبط.

نقشه های ازبیلت برای چه کسانی مفید می باشند؟

نقشه ازبیلت بنا به دلایل مختلف می تواند برای هر یک از طرفین در یک پروژه ساختمانی مفید باشد. برای پیمانکاران، نقشه ازبیلت یک سابقه روشن از تغییرات انجام شده در مراحل ساخت را فراهم می کند و تجسم روشن مراحل بعدی را آسان تر می کند. این امر باعث می شود که برآورد خسارات و معایب ناشی از تغییرات، بسیار آسان تر شده و بتوان علاج واقعه را قبل از وقوع نمود.

برای مالکان و صاحبان ساختمان، داشتن یک مجموعه کامل و دقیق از نقشه های ساخته شده ضروری است. از آنجا که نقشه های ساخته شده شامل سوابق مربوط به تمام تاسیسات هستند، اگر مالک تصمیم به تغییر ساختمان در آینده بگیرد، یا اگر مشکلی پیش بیاید که مالک نیاز به تخریب بخشی از ساختمان داشته باشد، نقشه چون ساخت کمک بزرگی به مالک خواهد نمود. ن

قشه ازبیلت برای مالکین آینده نیز ارزشمند هستند. این نقشه ها بخش مفیدی از اسناد ساختمان بوده و سندی قابل قبول و مورد تایید برای ساختمان تلقی می شوند و به عنوان اساس و بنیان برای هرگونه توسعه یا اصلاحات در آینده عمل می کنند.

نقشه ازبیلت همچنین برای مهندسان طراح در سالیان آینده نیز بسیار حائز اهمیت خواهد بود. زیرا، با وجود نقشه ازبیلت، مهندسان طراح به راحتی می توانند در خصوص توسعه و افزایش طبقات بیشتر ساختمان تصمیم گیری نموده و برآورد بار را به خوبی محاسبه کرده و در مورد آن اظهار نظر نمایند.